03 lip Kolejna „ofiara” weryfikacji zezwoleń na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi
Tytułem wstępu wskazać należy, że minister właściwy do spraw ochrony kultury i dziedzictwa narodowego zobowiązany został mocą art. 137 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi do zweryfikowania aktualności zakresów zezwoleń posiadanych przez organizacje zbiorowego zarządzania. Celem tej weryfikacji ma być wyeliminowanie z zezwoleń tych pól eksploatacji, na których weryfikowana organizacja nie podjęła zbiorowego zarządzania, ewentualnie wykonywała je w niewielkiej, ale niewystarczającej skali, jak również dostosowanie zezwoleń do aktualnych nazw pól eksploatacji.
Weryfikacja zezwolenia udzielonego Stowarzyszeniu Autorów i Wydawców Copyright Polska
Rzeczonej weryfikacji poddane zostało m.in. zezwolenie, które wydane zostało Stowarzyszeniu Autorów i Wydawców Copyright Polska (poprzednio, do 14 marca 2014 r., posiadającemu nazwę Stowarzyszenie Autorów i Wydawców „Polska Książka”). Mowa o zezwoleniu udzielonym decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia 10 marca 2003 r., sygn. DP.WPA.024/509/02 (M.P. z 2004 r., Nr 18, poz. 322).
Efekty tej weryfikacji są wręcz druzgocące.
Obrazuje to decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt DWIM-WA.550.12.2018.ZD (https://bip.mkidn.gov.pl/media/docs/2023_-_pliki/20230621_decyzja_II_instancja_COPYRIGHT.pdf).
W decyzji tej Minister stwierdził, że Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska (dalej: „SAiW CP”) nie prowadzi zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów literackich, naukowych, publicystycznych i encyklopedycznych w zakresie w jakim te prawa służą wydawcom, w odniesieniu do aż 11 z 13 pól eksploatacji objętych zezwoleniem posiadanym przez tą organizację. Mowa o:
1) wprowadzaniu do obrotu,
2) wprowadzaniu do pamięci komputera,
3) najmie,
4) użyczeniu,
5) publicznym wykonaniu,
6) publicznym odtwarzaniu,
7) wystawianiu,
8) wyświetlaniu,
9) nadawaniu,
10) reemitowaniu,
11) publicznym udostępnianiu utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Zdaniem Ministra, „o faktycznym niepodjęciu zbiorowego zarządu w tym zakresie” ma świadczyć „niezawarcie (…) umów z użytkownikami na eksploatację tych praw na wymienionych wyżej polach eksploatacji„. Jednocześnie Minister ocenił, że niewystarczającym dla ustalenia wykonywania zbiorowego zarządu jest „jedynie uzyskanie przez SAiW CP tytułu prawnego do sprawowania zbiorowego zarządu„, a zatem zawarcie umów powierzenia autorskich praw majątkowych w zbiorowy zarząd.
Efekty weryfikacji zezwolenia udzielonego Stowarzyszeniu Autorów i Wydawców Copyright Polska
W efekcie powyższych ustaleń, Minister zrewidował zezwolenie w ten sposób, że ograniczył je wyłącznie do dwóch pół eksploatacji, a mianowicie do utrwalania i zwielokrotniania.
Zagmatwane stanowisko Ministra
Zdaniem Ministra o niepodjęciu zbiorowego zarządzania na danym polu eksploatacji ma świadczyć niezawarcie umów licencyjnych. Takie stanowisko budzi wątpliwości w świetle definicji wpisanej w ramy art. 3 pkt 1 ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Przepis ten bowiem wskazuje, że przez zbiorowe zarządzanie należy rozumieć należy rozumieć działalność polegającą na wykonywaniu praw autorskich lub praw pokrewnych dla zbiorowej korzyści uprawnionych przez dokonywanie czynności,których kategorie wymienia w sposób enumeratywny. Jedną z nich, ale nie najważniejszą, czy w inny sposób wyeksponowaną przez ten przepis, jest zawieranie umów o korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych.
Z kolei, jako uzasadnienie pozostawienia zezwolenia w ww. szczątkowej postaci, Minister wskazał, że „SAiW CP wykonuje zbiorowe zarządzanie prawami autorskim na polach eksploatacji: utrwalanie i zwielokrotnianie, realizując podział i wypłatę na rzecz uprawnionych wydawców części opłat, o których mowa w art. 20 i 201 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych”. Skłania to do postawienia pytania o logikę stanowiska Ministra. Inkaso ww. należności nie ma bowiem nic wspólnego z tym, czego Minister wymagał w odniesieniu do tych pól eksploatacji, wobec których cofnął zezwolenie SAiW CP. Opłaty z art. 20 i 201 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych inkasowane są na podstawie i w ramach wyznaczonych przepisami prawa. Nie wymagają one od organizacji je inkasującej zawierania umów licencyjnych, czy wreszcie posiadania jakiegokolwiek repertuaru praw powierzonego w zbiorowy zarząd. Minister zatem, jako podstawę cofnięcia uprawnień na 11 polach eksploatacji, wskazuje niepodjęcie licencjonowania, czego brak mu jednak nie przeszkadza w odniesieniu do pól eksploatacji utrwalanie i zwielokrotnianie.
AG